‘Defending the Secret Slave State’ is alweer een prachtige documentaire van ‘Journeyman Pictures‘, de televisiemakers die eerder al een documentaire maakten over illegale houtkap in Suriname.

In deze documentaire uit 1998 – toen Wijdenbosch nog president van Suriname was – tonen de televisiemakers hoe Bouterse samen met Indonesische multinationals het leefgebied van de Saramaccaners wou exploiteren. Hoewel de documentaire al tien jaar oud is, blijven de problemen die in de documentaire aan bod komen razend actueel.

Bekijk de documentaire hier.

Ik ben een fan van het Surinaamse opinieblad ‘Parbode’. Het is dan ook schitterend dat het blad een website heeft waarop verschillende artikels – na registratie- te lezen zijn, zodat ik ook vanuit België op de hoogte blijf van wat er leeft in de Surinaamse gemeenschap. Toen ik enkele weken geleden een nieuwe lading artikels las, schrok ik echter. Gelukkig is Parbode een opinieblad, dus niets houdt me tegen om ook even mijn opinie over een bepaald artikel op de wereld los te laten…Het artikel waarover ik het heb, heet “pootje baden: Santigron“. Het werd geschreven door Jaap Hoogendam. Hoogendam is een Amsterdams zakenman, die niet alleen Parbode uitgeeft, maar ook de eigenaar is van het café-restaurant ‘De Ponteneur‘ in Amsterdam en van enkele hotels in Polen. Hij is ten slotte ook actief op de beurs en financierde de oprichting van een uitzendbureau.

In zijn artikel beschrijft Hoogendam een uitstap naar het marrondorp Santigron. Ik citeer enkele passages uit zijn artikel:

“Misschien is voor een toerist de hele reis naar Santigron af te raden, want echt welkom ben je er niet. Loop je het dorp in, dan komt iemand entree heffen, SRD 10 per persoon. Dan loopt er een zogenaamde gids met je mee. Als je blank bent, maar gewoon in Paramaribo woont en werkt, dan kan je dat wel zeggen, maar het helpt niet. Blank is hetzelfde als toerist, dus het wordt dokken.”“Dan neemt een zelfbenoemde gids je mee naar de kapitein, die een ritueel meespeelt, want het is natuurlijk niet echt belangrijk, op de centen na dan.”“Veel bewoners stinken naar drank.”
“Verderop zit een jonge Marron, die bij Milieubeheer in de stad werkt, bier te drinken en op te scheppen dat hij al zes kinderen heeft en dat een vrouw zo snel mogelijk zwanger moet worden. Zo snel verandert een cultuur nou ook weer niet.”

Het verhaal van Hoogendam – die nochtans antropoloog van opleiding is – laat mij met een wrange nasmaak zitten. Zo werden de rituelen van Marrons zonder enige argumentatie als onbenullig afgeschilderd. “De kapitein speelt een ritueel met je, maar dat is uiteraard alleen maar voor het geld”, meent Hoogendam. Dat de Marrongemeenschap in Suriname oeroude gebruiken rijk is die zelfs in Afrika niet meer gekend zijn, vergeet de auteur even. Dat Santigron dicht bij Paramaribo ligt en dus meer onderhevig is aan de invloed van de stad, doet niets af van het belang van dergelijke rituelen voor de Marrons.
Is het feit dat elke bevolkingsgroep in Suriname over zijn eigen rituelen beschikt trouwens niet net dat wat Suriname zo mooi maakt? Zulke dingen moet Suriname koesteren. Geen enkele andere bevolkingsgroep heeft het recht om zijn gebruiken of rituelen beter te vinden dan de gebruiken van andere bevolkingsgroepen.

Het verhaal gaat nog verder. Zo is de gids in het dorp slechts een zogenaamde gids. Waarom dat zo zou zijn, wordt niet vermeld. Omdat het ’slechts’ een inwoner van Santigron is?
Bovendien suggereert de auteur dat dronkenschap en vrouwonvriendelijk gedrag onlosmakelijk horen bij de Marroncultuur. Alsof wangedrag meer voorkomt bij Marrons dan in om het even welke gemeenschap, laat staan dat de Marroncultuur dergelijk gedrag aanmoedigt.

Gelukkig heeft de auteur een pasklare oplossing klaar: hij suggereert impliciet dat de Marrons hun cultuur maar moeten opgeven, of ze op zijn minst moeten moderniseren. Omdat je niet tegelijk én Marron én beschaafd kunt zijn?!?

De grootste tekortkoming van het artikel is dat het niet op zoek gaat naar de oorzaken van het probleem. Waarom moeten de inwoners van Santigron SRD 10 vragen aan elke toerist die hun dorp komt bezoeken? Zou het niet kunnen dat de economische uitzichtloosheid en de structurele verwaarlozing van de Inheemse en Marrongemeenschappen ertoe geleid hebben dat dorpen als Santigron dat geld broodnodig hebben om te overleven? Of is het dan normaal dat een dorp dat even buiten Paramaribo ligt nog niet lang over elektriciteit van de EBS beschikt? Is het normaal dat de Marrongemeenschap nog steeds moet strijden voor zijn grondrechten? Is het normaal dat Marrons en Inheemsen oververtegenwoordigd zijn in de werkloosheidscijfers? Is het normaal dat de Raad voor de Ontwikkeling van het Binnenland (ROB), die in 1992 werd opgericht om de gebieden van Inheemsen en Marrons in Suriname vast te leggen, tot op heden niets heeft verricht?

Dat een Nederlander een bezoek aan Santigron afraadt omdat elke bezoeker er tien Surinaamse dollar (2,28 euro) moet betalen, verbaast me als Belg dan weer minder. Zo snel verandert een cultuur nou ook weer niet…

Deze schitterende Britse documentaire van Journeyman Pictures uit 2005 is verplichte kost voor iedereen die in Suriname geïnteresseerd is. Ze snijdt een heel gevoelig onderwerp aan: de nietsontziende roof van de natuurlijke hulpbronnen van Suriname, met winstbejag als enige motief. Traditionele marrongemeenschappen raken ontwricht en worden verdreven van hun gronden, de Amazone wordt elke dag kleiner, goudzoekers vervuilen de rivieren met kwik…

Boosdoeners zijn vaak buitenlandse bedrijven, zodat zelfs de Surinaamse staat er niet beter van wordt. Integendeel, de multinationals lopen met de grote winst weg.

Is Suriname op weg om een tweede Brazilië te worden?
Bekijk de documentaire hier.